ساختار قانونی و نحوه انتخاب اعضای انجمن چگونه است؟ اختیارات قانونی شما تا چه حد گسترده است؟
براساس ماده 9 از فصل سوم قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان مصوب 1388/7/15 مجلس شورای اسلامی، انجمن حمایت از حقوق مصرف کنندگان به منظور ساماندهی مشارکت مردمی در اجرای سیاست ها و برنامه های حمایت از حقوق مصرف کنندگان تشكیل و طبق قانون و آئین نامه های اجرایی آن و مفاد اساسنامه مصوب فعالیت می نماید.احکام اعضای انجمنهای استانی توسط مدیران کل استان و احکام انجمنهای شهرستانی توسط مدیران شهرستانها صادر و تأیید میشود و به آنها مجوز قانونی فعالیت میدهد. از نظر قانونی، انجمنها میتوانند در تمام مسائلی که حقوق مردم در آنها تضییع میشود، ورود پیدا کنند، شکایات را بررسی کنند، پروندهها را به تعزیرات و دادستانی ارجاع دهند و در نهایت پیگیری کنند تا به نتیجه مطلوب برسد.
البته باید اشاره کنم که علیرغم اختیارات قانونی، انجمنها ردیف بودجه مستقل ندارند. بنابراین تمامی فعالیتها با وقت و انرژی اعضا و به صورت خودجوش انجام میشود. این محدودیت منابع ما را مجبور کرده که اولویتها را مشخص و اقدامات را با برنامهریزی دقیق انجام دهیم تا بیشترین اثرگذاری را داشته باشد.
مهمترین اقدامات انجمن در دوره اخیر چه بوده است و چگونه این اقدامات به مردم کمک کردهاند؟
اقدامات انجمن را میتوان در چند محور اصلی دستهبندی کرد:
دریافت و رسیدگی به شکایات مردمی:
یکی از بنیادیترین فعالیتهای ما دریافت و رسیدگی به شکایات مردم است. بعد از ثبت شکایت، شماره تماس شاکی گرفته شده و یک پیامک اطلاعرسانی ارسال میشود. سپس تماس مستقیم با شاکی برقرار و جلسه کمیسیون برگزار میشود. در این جلسات، موضوع بررسی و در اغلب موارد ظرف یک هفته حل و فصل میشود.
سامانه ساماندهی پوشاک مدارس:
یکی از اقدامات برجسته انجمن، پیشنهاد و عملیاتی کردن سامانه ساماندهی پوشاک مدارس بود. این سامانه از سال ۱۴۰۳ در استان اجرایی شد و اختلافات و شکایات مربوط به فرم مدارس را کاهش داد. اکنون تولیدکنندگان میدانند قیمت محصولات باید چگونه باشد و مصرفکنندگان هم مطمئن هستند که اجناس با کیفیت و قیمت مناسب دریافت میکنند. این سامانه نمونهای از پیگیری حقوق مصرفکننده به صورت ساختاری و پایدار است.
سامانه ساماندهی میدان مرکزی میوه و ترهبار:
با توجه به مشکلات متعدد در بازار میوه و ترهبار و نقش دلالها در افزایش قیمت، انجمن پیشنهاد ایجاد سامانه ساماندهی میدان میوه و ترهبار اصفهان را ارائه داد. هدف این سامانه، کنترل قیمتها، کاهش دخالت واسطهها و مدیریت ورود و خروج بار است. جلسات متعدد با نهادهای استان برگزار شده و مرحله عملیاتی شدن آن در گامهای پایانی است.
پیگیری مشکلات سلامت و ویزیت مجدد پزشکان متخصص:
یکی از مشکلات مهم که خانوادهها به ما گزارش میدادند، دریافت ویزیت مجدد از پزشکان متخصص قبل از تشخیص اولیه و طمانی که نیاز به ام آر آی یا عکس رادیوگرافی و …بود. انجمن این موضوع را از طریق دادستانی استان پیگیری کرد و در نهایت نامهای صادر شد که دریافت ویزیت قبل از تشخیص پزشک خلاف قانون است. این اقدام هم از لحاظ قانونی و هم برای کاهش هزینههای اضافی بیماران بسیار مؤثر بود و باعث شد بسیاری از پزشکان، رعایت این دستورالعمل را آغاز کنند.
حضور در نهادهای تصمیمگیر و کمیسیونها:
انجمن در کمیسیون نظارت بر سازمانهای صنفی که عالیترین مرجع رسیدگی به شکایات اصناف است، و همچنین در کارگروه تنظیم بازار استان به عنوان عضو با حق رأی حضور فعال دارد. در این جلسات، نظرات کارشناسی انجمن درباره حقوق مصرفکننده ارائه و تصمیمات اصلاحی پیشنهاد میشود.
گشتهای مشترک تعزیراتی و مقابله با احتکار:
انجمن به صورت فعال در گشتهای مشترک تعزیراتی حضور دارد و گزارشهای مردمی و کارشناسی خود را ارائه میکند. این گشتها باعث کشف احتکار مواد غذایی و کالاهای اساسی و جلوگیری از سوءاستفادههای صنفی شده است.
مردم چگونه میتوانند شکایات خود را به انجمن برسانند و آیا همه مردم از وجود انجمن مطلع هستند؟
متأسفانه آگاهی عمومی از فعالیتهای انجمن محدود است، چون منابع مالی و بودجه برای اطلاعرسانی گسترده نداریم. با این حال، مردم میتوانند به دفتر موقت انجمن در خیابان جی،بعد از خیابان تالار، پلاک سوم مراجعه کنند یا از طریق شبکههای اجتماعی و تلفن گویا با ما ارتباط برقرار کنند.
در حال حاضر، هفتهای حداقل سه تا چهار مورد شکایت به ما گزارش میشود که بررسی و حل آنها بخشی از فعالیت روزمره انجمن است. اغلب افراد از طریق معرفی دوستان یا تجربه دیگران با انجمن آشنا میشوند، چون ما منابع کافی برای تبلیغ و اطلاعرسانی گسترده نداریم.
چه تفاوتی بین شکایت مستقیم به تعزیرات و شکایت از طریق انجمن وجود دارد؟
اگر شکایت مستقیم به تعزیرات ارائه شود، پرونده وارد روند قانونی زمانبر تعزیرات میشود و رسیدگی ممکن است هفتهها یا ماهها طول بکشد. اما شکایت از طریق انجمن با سرعت بیشتر، بدون بروکراسی و با تمرکز بر سازش و رضایت طرفین انجام میشود. همچنین انجمن میتواند به صورت کارشناسی و میانجیگر نقش داشته باشد و مسائل را قبل از ورود به پرونده قضایی حل و فصل کند.
با توجه به فعالیتهای گسترده، محدودیتهای انجمن چیست؟
اصلیترین محدودیت ما نبود بودجه و منابع انسانی کافی است. بسیاری از فعالیتها مانند اطلاعرسانی، راهاندازی سامانهها و حضور در گشتها، زمان و هزینه زیادی میطلبد. با این حال، اعضای انجمن با وقت و انرژی شخصی تلاش میکنند این کمبودها را جبران کنند و فعالیتها را به بهترین شکل انجام دهند.
اهداف و برنامههای آینده انجمن چیست؟
اهداف آینده انجمن عبارتند از:
گسترش آگاهی عمومی درباره حقوق مصرفکننده و راههای پیگیری شکایات.
نهایی کردن و توسعه سامانههای ساختاری مانند پوشاک مدارس و میدان میوه و ترهبار.
ادامه حضور فعال در کمیسیونها و کارگروههای تصمیمگیر استان و ارائه پیشنهادات اصلاحی.
تقویت شبکههای اطلاعرسانی و ارتباط با مردم از طریق رسانهها و شبکههای اجتماعی.
ادامه حضور مؤثر در گشتهای مشترک تعزیراتی و مقابله با احتکار.
با وجود محدودیت منابع، اعضای انجمن با انگیزه مردمی و احساس مسئولیت تلاش میکنند انجمن را به نهادی قابل اعتماد و اثرگذار برای مردم تبدیل کنند و حقوق مصرفکنندگان را به بهترین شکل ممکن حمایت کنند.