توسعه کشت گلخانهای؛ راهبردی برای مقابله با کمآبی در اصفهان
توسعه کشت گلخانهای در سالهای اخیر به یکی از مهمترین راهکارهای بخش کشاورزی برای کاهش مصرف آب و افزایش تولید در واحد سطح تبدیل شده است؛ موضوعی که در اصفهان به دلیل خشکسالیهای پیدرپی، اهمیت دوچندان یافته است.
چرا گلخانه؟ کنترل محیط، افزایش کیفیت و کاهش هدررفت آب
در کشت گلخانهای، عوامل کلیدی مثل دما، رطوبت، نور، تغذیه گیاه و آبیاری بهدقت کنترل میشوند. این ویژگیها باعث میشود:
-
تولیدکننده بتواند برنامهریزی دقیقتری برای تولید داشته باشد
-
میزان مصرف آب تا حد چشمگیری کاهش یابد (با استفاده از آبیاری قطرهای و سامانههای نوین)
-
آفات و بیماریها بهتر مدیریت شوند
-
محصولاتی با کیفیت یکنواخت، ظاهر مناسب و استانداردهای صادراتی تولید شود
-
امکان تولید خارج از فصل فراهم شده و بازارپسندی افزایش یابد
آمار و ظرفیتهای گلخانهای اصفهان؛ پیشتازی در کشور
بر اساس اعلام مسئولان، استان اصفهان یکی از قطبهای اصلی کشت گلخانهای در ایران محسوب میشود:
-
سطح زیر کشت گلخانهای: حدود ۳,۲۰۰ هکتار
-
گلخانههای فنی و مهندسی شده: بیش از ۲,۰۰۰ هکتار
-
تعداد واحدهای دارای پروانه بهرهبرداری: بیش از ۲,۹۰۰ واحد
-
رتبه برتر در صدور مجوزهای گلخانهای از درگاه ملی مجوزها
-
پیشرو در صدور کیوآرکدهای صادراتی محصولات گلخانهای
برنامه افزایش ۹۰ هکتاری در سال جاری
احمدرضا رئیسزاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان، در گفتوگو با ایرنا اعلام کرد:
«سال گذشته ۱۵۰ هکتار به فضای گلخانهای استان افزوده شد و امسال هدفگذاری ما افزایش ۹۰ هکتاری است. این توسعه ضمن افزایش ظرفیت تولید، زمینه را برای تنوع محصول، ارزش افزوده بیشتر و عرضه پایدار فراهم میکند.»
وی تأکید کرد که با توجه به تداوم خشکسالی و کاهش منابع آب، ادامه کشاورزی سنتی دیگر پاسخگو نیست و توسعه گلخانهها یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
چالشهای پیشرو؛ گرانی تجهیزات و ناترازی انرژی
با وجود ظرفیتهای بالا، توسعه گلخانهها با موانعی روبهروست. مدیر امور باغبانی جهاد کشاورزی اصفهان، گرانی تجهیزات و ناترازی انرژی (بهویژه گاز) را از مهمترین محدودیتها دانست که در سالهای اخیر باعث کاهش سرعت صدور مجوزهای جدید شده است.
ایرج حیدری، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان، نیز تأکید کرد:
«ناترازی انرژی در سال جاری و گذشته، محدودیتهایی برای توسعه برخی واحدها ایجاد کرده و تعداد مجوزهای صادرشده نسبت به سالهای قبل کاهش یافته است.»
نقش پیمانکاران و متخصصان اصفهانی در توسعه گلخانههای کشور
یکی از مزیتهای رقابتی اصفهان، وجود نیروهای فنی ماهر و پیمانکاران دارای صلاحیت در حوزه ساخت گلخانه است. به گفته حیدری:
-
حدود ۴۰ پیمانکار دارای رتبه در استان فعال هستند
-
اجرای فنی و مهندسی سازهها توسط این پیمانکاران، کیفیت ساخت، عمر مفید و بهرهوری را افزایش میدهد
-
بسیاری از بهرهبرداران و پیمانکاران اصفهانی در استانهای هرمزگان، بوشهر و فارس نیز فعالیت دارند که نشان از قابلیت انتقال دانش فنی اصفهان دارد
صادرات و بازار؛ از کیوآرکد تا محصولات باکیفیت
استان اصفهان در زمینه صادرات محصولات گلخانهای نیز جایگاه ویژهای دارد. کیوآرکدهای صادراتی پس از تأیید مسئولان فنی جهاد کشاورزی صادر میشوند و اصفهان در این حوزه سهم قابلتوجهی در کشور دارد.
با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که توسعه کمی گلخانهها بهتنهایی کافی نیست و باید همزمان به موارد زیر توجه شود:
-
آموزش بهرهبرداران
-
استفاده از ارقام مناسب و بذرهای باکیفیت
-
رعایت استانداردهای تولید و بستهبندی
-
مدیریت زنجیره تأمین از مزرعه تا بازار
-
برنامهریزی برای بازاریابی و صادرات
-
توسعه صنایع فرآوری و نگهداری محصولات
جمعبندی؛ مسیر پایدار کشاورزی اصفهان از گلخانه میگذرد
اصفهان با ۵۶۸ هزار هکتار اراضی کشاورزی (۳ درصد کل کشور) و تولید سالانه ۴.۶ میلیون تن محصولات زراعی و ۸۸۶ هزار تن محصولات باغی و گلخانهای، یکی از مهمترین استانهای کشاورزی ایران است.
توسعه ۹۰ هکتاری گلخانهها در سال جاری، اگر همراه با رفع موانع انرژی، تأمین تجهیزات مدرن، آموزش نیروی انسانی و دسترسی به بازارهای هدف باشد، میتواند جهشی پایدار در تولید، اشتغال و صادرات استان ایجاد کند.