اما این صنعت علاوه بر فرصتها، با چالشهای متعددی هم روبهروست؛ از نوسانات بازار و مشکلات تأمین انرژی گرفته تا محدودیتهای صادراتی و موانع زیستمحیطی. برای آشنایی بیشتر با وضعیت این کسبوکار در استان اصفهان، با افسانه توکلی، مدیر شیلات سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان گفتوگو کردیم تا از واقعیتهای بازار، مسیرهای موفقیت و موانع پیشِ رو برایمان بگوید.
وضعیت بازار و تقاضای ماهیان تزیینی در اصفهان
به طور معمول، میل به نگهداری حیوانات خانگی در بین مردم به دلیل محدودیتهای زندگی شهری و آپارتمانی و کوچک شدن خانوادهها، برای پر کردن اوقات فراغت، کاهش حس تنهایی و کاهش استرس زندگی شهری افزایش یافته است. نگهداری از ماهیان زینتی نیز به همین دلایل با استقبال بیشتری نسبت به گذشته روبهرو بوده است.
انواع ماهیان تزیینی پرطرفدار در اصفهان
تمایل به نگهداری گونههای مختلف بیشتر سلیقهای است و همچنین بر اساس توان خرید افراد تعیین میشود. ممکن است در مقاطعی یک گونه خاص طرفداران بیشتری پیدا کند و بعداً دچار افول شود. برخی گونهها مراقبت و نگهداری بیشتری میطلبند و طبیعتاً توسط افراد با تجربهتر نگهداری میشوند.
در مقابل، بعضی از ماهیان راحتتر پرورش داده میشوند و بیشتر توسط عموم نگهداری میشوند؛ مانند:
-
گلد فیشهای معمولی
-
ماهیان زندهزا
-
کوی ماهیان
آمار تولید و درآمدزایی ماهیان زینتی در اصفهان
تولید سالانه چند میلیون قطعه است؟
در سال ۱۴۰۴، میزان تولید ماهیان زینتی استان اصفهان نزدیک به ۸۲ میلیون قطعه (دقیقاً ۸۱ میلیون و ۷۷۰ هزار قطعه) بوده است.
چقدر درآمدزایی دارد؟
تولید ماهیان زینتی به شرط بلد بودن کار، شناخت سلیقه و گرایش بازار و آشنایی با روشهای پرورش اقتصادی و بهصرفه، میتواند درآمدزایی مناسبی داشته باشد. اما درآمد افراد به عوامل مختلفی مانند تجربه، مدیریت، زمان ارائه محصول و بازارهای عرضه (طرفهای قرارداد) بستگی دارد.
تعداد واحدهای فعال پرورش ماهی زینتی در اصفهان
در حال حاضر، نزدیک به ۶۰۰ واحد پرورش ماهی زینتی در استان اصفهان فعال هستند.
شرایط زیستی و محیطی مورد نیاز برای پرورش
اکثر ماهیان زینتی پرورشیافته در اصفهان از ماهیان آب شیرین هستند. برای تکثیر و پرورش اکثر این گونهها، نیاز به آب و هوای گرم است. به منظور تأمین شرایط مناسب، قسمت عمده این ماهیان در محیط سربسته (گلخانه یا سالن) نگهداری میشوند. برای پرورش آنها، مخصوصاً در فصول سرد سال، از دستگاههای گرمایش آب یا محیط نگهداری مخازن استفاده میشود.
تجهیزات و فناوریهای مورد استفاده در پرورش
تجهیزات اصلی مورد استفاده در مزارع پرورش ماهی زینتی عبارتند از:
-
دستگاههای گرمایشی
-
هوادهها
-
سیستمهای تصفیه
-
پمپهای تزریق اکسیژن
-
دستگاههای ضدعفونیکننده
مشکلات و چالشهای رایج در پرورش ماهیان تزیینی
عمده مشکلات و چالشهای پیش روی این صنعت عبارتند از:
-
مشکل تأمین سوخت
-
قطعی برق
-
کمبود نقدینگی
-
نبود بازار مطمئن صادرات
-
تحریمها
-
مخالفت محیط زیست با فروش و واردات بعضی گونهها
میزان سرمایهگذاری مورد نیاز و سودآوری
میزان سرمایهگذاری بستگی به سطح و میزان تولید دارد. کمترین میزان اقتصادی در قالب مشاغل خانگی با ظرفیت ۳۰ هزار قطعه است که حداقل نیاز به ۵۰۰ تا ۷۰۰ میلیون تومان سرمایهگذاری اولیه (در قالب مشاغل خانگی و در محیط خانه) دارد.
نکات کلیدی در نگهداری و تغذیه ماهیان تزیینی
مهمترین نکات شامل:
-
تأمین دمای مناسب آب
-
استفاده از تجهیزات استاندارد (گرمایشی، هواده، تصفیه)
-
رعایت بهداشت مخازن
-
تأمین خوراک باکیفیت متناسب با گونه ماهی
همچنین آشنایی با چرخه زیستی هر گونه برای تکثیر موفق ضروری میباشد.
وضعیت صادرات و بازارهای مقصد
آیا امکان صادرات ماهیان زینتی وجود دارد؟
بله، امکان صادرات وجود دارد و در استان و کشور افرادی در این زمینه فعال هستند.
ماهیان اصفهان به کدام شهرها ارسال میشود؟
از میان استانهای کشور، استان تهران مقصد اول ماهی تولیدشده در اصفهان میباشد. همچنین استانهایی که صادرکنندگان بزرگ دارند، مثل استان مرکزی، از دیگر مقاصد اصلی هستند.
فرصتها و تهدیدهای بازار پرورش ماهیان تزیینی در اصفهان
فرصتها:
-
استقبال روزافزون مردم از نگهداری حیوانات خانگی
-
ظرفیت بالای تولید در استان (نزدیک به ۶۰۰ واحد)
-
وجود زیرساختهای مناسب
تهدیدها:
-
قطعی برق و سوخت
-
تحریمها
-
نبود بازار مطمئن صادرات
-
کمبود نقدینگی
نمونههای موفق و کارآفرینان این حوزه چه روشی دارند؟
نمونههای موفق دارای مزارع استاندارد با در نظر گرفتن حداقل هدررفت و مصرف انرژی و حداقل مصرف آب هستند. این افراد بازارهای داخل و صادرات را به خوبی میشناسند. شهرستانهای کاشان و اصفهان نمونههای موفقی در این حوزه دارند.