زنجیره توزیع دارو در بحران؛ از قفل نقدینگی تا جهش ارزی و کمبود تولید

مشکل اصلی کمبود حمل ونقل نیست؛ بحران نقدینگی و ارز است

برخلاف تصور عمومی که نایابی دارو را به ضعف لجستیک نسبت میدهند، فعالان صنعت پخش معتقدند ریشه اصلی مشکلات در شرایط اقتصادی، افزایش بیرویه قیمت دلار و انسداد نقدینگی در زنجیره تأمین است.

تأمین مواد اولیه دارو با ارز گران انجام میشود، اما شرکتهای پخش به عنوان حلقه واسط، از یک سو باید مطالبات معوق داروخانه ها و بیمارستانها را مدیریت کنند و از سوی دیگر، توان مالی تولیدکننده را برای ادامه تولید حفظ نمایند.

بدهی های انباشته از سالهای گذشته همچنان پابرجاست و نقدینگی در این چرخه به شدت کاهش یافته است.

قفل نقدینگی؛ عامل اصلی کمیابی دارو در داروخانه ها

زمانی که نقدینگی در زنجیره توزیع قفل میشود، قدرت خرید داروخانهها برای تأمین موجودی کاهش مییابد. نتیجه مستقیم این روند، کمیاب شدن اقلام دارویی و بهداشتی در داروخانه های سطح شهر است. با افزایش نرخ ارز، داروهای معادل و مواد اولیه بهداشتی با قیمتهای گزافتری وارد بازار میشوند و شرکتهای پخش که با کاهش درآمد نسبت به هزینه های جاری مواجه اند، در تأمین این اقلام ناتوانتر شده و بار نهایی آن به دوش بیمار میافتد.

هشدار فعالان صنفی؛ فشار سهگانه و تهدید اشتغال

فعالان صنفی نسبت به تداوم فشار سه گانه (کمبود تولید، نوسان ارزی و قفل نقدینگی) هشدار جدی داده اند. اگر این روند ادامه یابد، بسیاری از شرکتهای پخش به دلیل ناتوانی در پوشش هزینه های عملیاتی، مجبور به تعدیل نیرو یا کاهش دامنه توزیع خواهند شد. این یعنی حتی اگر تولید انجام شود، دارو به موقع و بهدرستی به دست بیمار نمیرسد.

رئیس انجمن صنعت پخش ایران: بیش از ۵ همت چک برگشتی در ماه گذشته

سهراب کارگر، رئیس انجمن صنعت پخش ایران، با اشاره به افزایش چشمگیر مطالبات معوق، گفت:

«برخی داروخانه ها از مهر و آبان سال گذشته هنوز مطالبات خود را از سازمان تأمین اجتماعی دریافت نکرده اند. تنها در ماه گذشته بیش از ۵ همت چک برگشتی در سیستم داروخانهها ثبت شده که فشار سنگینی بر شرکتهای پخش وارد کرده است.»

وی افزود: طی هفته گذشته قیمت تعداد قابل توجهی از اقلام دارویی (به ویژه داروهای عمومی) بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یافته که تاب آوری زنجیره دارو را با چالش جدی مواجه کرده است.

وضعیت استان اصفهان؛ پخش دارو مختل، سایر بخشها عادی

جمشید سلطانی، رئیس انجمن صنعت پخش استان اصفهان، در گفتوگو با اصفهان زیبا تأکید کرد:

«در حوزه پخش محصولات دارویی و بهداشتی با مشکل مواجه هستیم، اما در سایر حوزه ها مانند اقلام غذایی مشکل خاصی وجود ندارد. افزایش نرخ دلار، تولید را تحت تأثیر قرار داده و شرکتهای پخش را با چالش مواجه کرده است.»

رئیس کمیته داروی انجمن پخش اصفهان: مشکل اصلی کمبود ارز و تولید است، نه پخش

مصطفی محمدی نژاد، رئیس کمیته داروی انجمن شرکتهای پخش دارویی اصفهان، با تأکید بر اینکه مشکل اصلی بازار دارو کمبود تولید و کمبود ارز است، اظهار داشت:

«به دلیل نوسان دلار، تولید دارو کاهش یافته و شرکتهای پخش اصفهان کمکار شده اند. بدهی های زنجیره دارو از سال ۱۴۰۳ تاکنون تسویه نشده و شرکتهای پخش بهعنوان حلقه ضعیف زنجیره، گرفتار شدهاند.»

او افزود که اگر همین شرایط ادامه یابد، هم تولیدکنندگان و هم شرکتهای پخش آسیب جدی میبینند و در نهایت، بیماران بزرگترین ضرر را متحمل خواهند شد.

چالش های کلیدی زنجیره توزیع دارو در یک نگاه

راهکارهای پیشنهادی فعالان صنفی

• تسویه بدهیهای معوق با نرخ دلار روز فاکتور

• ثبات سیاستهای ارزی برای تأمین مواد اولیه دارو

• افزایش تخصیص ارز به تولیدکنندگان دارو

• حمایت نقدینگی از شرکتهای پخش برای جلوگیری از تعدیل نیرو

• شفاف سازی قیمت گذاری دارو متناسب با نرخ واقعی ارز

نتیجه گیری؛ رگ حیاتی نظام سلامت در خطر انسداد

کارشناسان و فعالان صنفی تأکید دارند که صنعت پخش دارو، رگ حیاتی نظام سلامت است. اگر این حلقه با بی توجهی و فشار نقدینگی مسدود شود، عواقب آن در بیمارستانها و داروخانه ها با زیانی تلخ و پرهزینه نمایان خواهد شد. مسئولان امر باید هرچه سریعتر برای ثبات ارزی، تسویه بدهی ها و حمایت از زنجیره تأمین چارهاندیشی کنند، در غیر این صورت، بیماران هزینه سنگین این بحران را پرداخت خواهند کرد.