قطعی سراسری اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴؛ اقتصاد دیجیتال ایران ۵۵٪ سقوط کرد

قطع ۲۰ روزه اینترنت و افت ۵۵ درصدی ترافیک؛ اقتصاد دیجیتال ایران در وضعیت قرمز

اقتصاد دیجیتال ایران در زمستان ۱۴۰۴ یکی از سنگین‌ترین ضربه‌های خود را تجربه کرد. قطعی سراسری اینترنت از ۱۸ دی‌ماه به مدت ۲۰ روز و به دنبال آن افت ۵۵ درصدی ترافیک از ۲۲ بهمن‌ماه، زنجیره‌ی درآمدی هزاران کسب‌وکار آنلاین را گسست. گزارش‌های بین‌المللی حاکی از آن است که خسارت روزانه این اختلال به ۳۷ میلیون دلار رسیده است. در داخل کشور نیز معاون وزیر ارتباطات رقم خسارت را بین ۲.۸ تا ۴.۳ میلیون دلار در روز برآورد کرده بود.

۱. فلج کامل فروشگاه‌های اینترنتی و استارت‌آپ‌ها

در اولین روزهای قطعی، پلتفرم‌های مطرحی چون دیجی‌کالا، باسلام، اسنپ و پلتفرم‌های آموزش آنلاین عملاً غیرفعال شدند. توقف تراکنش‌های بانکی، سفارش‌ها را به صفر رساند و پاسخگویی به مشتریان را ناممکن کرد.

آمار نگران‌کننده: استارت‌آپ‌ها که با حاشیه سود پایین اداره می‌شوند، در عرض تنها ۳ روز تمام درآمد ماهانه خود را از دست دادند. انباشت بدهی به تأمین‌کنندگان و عدم توانایی در پرداخت حقوق کارمندان، موجی از ورشکستگی‌ها را در پی داشت.

۲. نااطمینانی سرمایه‌گذاری و شتاب مهاجرت

ناپایداری اینترنت، بزرگ‌ترین مانع برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و داخلی در حوزه دیجیتال است. تحلیلگران اقتصادی معتقدند که هیچ سرمایه‌گذاری پروژه‌ای را در بستری که نیازمند فیلترشکن (VPN) و اینترنت ناپایدار است، آغاز نمی‌کند.

این وضعیت مستقیماً به فرار مغزها دامن زد. برنامه‌نویسان، متخصصان سئو، دیجیتال مارکترها و تولیدکنندگان محتوا که کارفرمایان خارجی داشتند، اولین قربانیان این قطعی بودند. نهاد بین‌المللی NetBlocks با هشدار نسبت به تبدیل ایران به «سوراخ سیاه ارتباطی» (مشابه کره شمالی)، از خروج سرمایه‌گذاران به مقصد ترکیه، امارات و ارمنستان خبر داد.

۳. شکاف عمیق با بازارهای جهانی (۵G در برابر قطعی)

در شرایطی که رقبای منطقه‌ای ایران مانند ترکیه و امارات متحده عربی با بهره‌گیری از فناوری ۵G و فیبر نوری در حال توسعه خدمات ابری (Cloud Services) و تجارت الکترونیک هستند، کسب‌وکارهای ایرانی از پلتفرم‌های حیاتی زیر حذف شدند:

• سرویس‌های ابری (مانند AWS)

• تبلیغات گوگل (Google Ads)

• بازارهای B2B بین‌المللی

نتیجه‌گیری: اقتصاد دوقطبی در راه است

کارشناسان حوزه سئو و بازاریابی دیجیتال هشدار می‌دهند که ادامه این روند منجر به دوقطبی شدن اقتصاد خواهد شد. در این مدل، عده‌ای محدود با دسترسی به اینترانت دولتی و منابع خاص به فعالیت ادامه می‌دهند، در حالی که اکثریت کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs) از گردونه رقابت دیجیتال حذف می‌شوند. احیای اعتماد از دست رفته سرمایه‌گذاران و بازارهای بین‌المللی، نیازمند برنامه‌ای فوری و تضمین پایداری اینترنت است.