چرا استراتژی خاموشی در اصفهان شکست خورده است؟
در حالی که صنعت برق کشور با ناترازی شدید بین تولید و مصرف مواجه است، متولیان استانی همچنان بر راهکارهای سنتی و کوتاهمدت مانند اعمال خاموشیهای برنامهریزیشده اصرار دارند. اما این روش نه تنها بحران را حل نمیکند، بلکه فشار مضاعفی بر شبکه توزیع و چرخه تولید وارد میآورد.
کارشناسان معتقدند که تغییر استراتژی از «کنترل تقاضا از طریق خاموشی» به «مدیریت هوشمند و بلندمدت انرژی» تنها راه برونرفت از این بحران است. در این گزارش، ریشههای اصلی ناترازی برق در استان اصفهان و راهکارهای علمی برای مدیریت مصرف انرژی بررسی شده است.
ریشهشناسی بحران؛ از تجهیزات بیکیفیت تا غفلت از نظارت
بررسیها نشان میدهد که نبود تعادل بین تولید و مصرف برق در ساعات اوج بار (بهویژه ساعات پایانی شب)، صنعت برق را با بحران مواجه کرده است. اگرچه مسئولان برای جبران این کمبود به خاموشی متوسل میشوند، اما این خاموشیها اغلب در ساعات اوج مصرف خانگی و صنعتی رخ میدهد که خود باعث اختلال در تولید و تحمیل فشار به شبکه میشود.
ریشه اصلی این مشکلات، غفلت از نظارت بر مصرف انرژی و تمرکز صرف بر قیمت اولیه تجهیزات بهجای بازدهی انرژی است. متأسفانه بسیاری از سرمایهگذاران و سازندگان تنها به دنبال کاهش هزینههای نصب هستند و به میزان مصرف گاز، آب و برق در طول عمر مفید تجهیزات توجهی ندارند. این امر منجر به استفاده از تجهیزات ارزانقیمت، پرمصرف و پرتلفات شده است.
نگاه اشتباه به مدیریت مصرف؛ خاموشی راهکار نیست، فرار از مسئولیت است!
یکی از نقدهای جدی به عملکرد متولیان استانی این است که مدیریت مصرف را با مدیریت خاموشی اشتباه گرفتهاند. آسانترین راه برای مدیران، تأسیس نیروگاه و اعمال خاموشیهاست، در حالی که راهکارهای موقتی مانند اضافهکردن نیروگاه یا قطع برق، تنها پاسخهای کوتاهمدت به بحران هستند.
برای حل پایدار بحران انرژی، نیاز به یک نگاه علمی، کارشناسی و بلندمدت توسط استانداریها، فرمانداریها و شهرداریها وجود دارد. متأسفانه «میز انرژی استانداری» نیز چندان در این زمینه موفق عمل نکرده است؛ زیرا نگاهشان به این موضوع تخصصی نیست و همچنان دنبال راهکارهای موقتی هستند.
وظایف قانونی که زمین مانده است
طبق ماده ۳۵ قانون، اداره راه و شهرسازی موظف است بر عملکرد شهرسازی و نظاممهندسی ساختمان در زمینه رعایت الزامات انرژی نظارت کند. در رده بالاتر، استانداری نیز باید بر عملکرد راه و شهرسازی نظارت داشته باشد، اما در عمل، این نظارتها به چند جلسه و صورتجلسه خلاصه شده است.
نکته کلیدی: مهندسین ناظر باید تأیید کنند که تجهیزات استاندارد مصرف انرژی در ساختمانها نصب شده است. شهرداری نیز موظف است در فرآیند صدور پایان کار، رعایت این الزامات را بررسی کند و برای ساختمانهای متخلف، پایان کار صادر نکند.
ممیزی انرژی؛ راهکاری که قانون هوای پاک آن را الزامی کرده است
بر اساس قانون هوای پاک، ساختمانها باید به طور مداوم مورد معاینه فنی قرار بگیرند تا مشخص شود آیا الزامات مصرف انرژی رعایت شده است یا خیر. متأسفانه این قانون در ساختمانهای دولتی تا حدودی رعایت میشود، اما در بخش خصوصی هنوز اجرایی نشده است.
پیشنهاد کلیدی: راهاندازی تیمهای ممیزی انرژی در استان تا مواردی که باعث تلفات انرژی میشود شناسایی و راهکارهای اصلاحی ارائه شود. همچنین هر ساختمان و هر صنعتی باید مدیر انرژی داشته باشد تا مسئولیت نظارت بر مصرف را بر عهده بگیرد.
نقش شرکت گاز، برق و سازمانهای مردمنهاد در مدیریت انرژی
تجهیزات صنایع در حال راهاندازی باید توسط شرکت گاز و شرکت برق از نظر مصرف انرژی بررسی شوند. برای صنایع موجود نیز ممیزی منظم میتواند به مدیریت مصرف کمک کند.
از سوی دیگر، فرهنگسازی یکی از مؤثرترین راهکارهاست. بسیاری از خانوارها بدون اطلاع از دلایل افزایش مصرف، انرژی بیشتری مصرف میکنند. اعزام کارشناسان به منازل برای آگاهسازی و ورود سازمانهای مردمنهاد (سمنها) به موضوع مدیریت انرژی، میتواند تأثیر بسزایی داشته باشد. متأسفانه در حال حاضر هیچ سمن فعالی در این حوزه در استان وجود ندارد.