بهاره یزدخواستی، کارشناس برنامهریزی و توسعه اجتماعی جوانان ادارهکل ورزش و جوانان اصفهان، در گفت و گو با خبرنگار تیمچه میگوید: «حتی در استانهایی مانند اصفهان که نسبت به میانگین کشوری عملکرد بهتری داشتهاند، نیمی از متقاضیان هنوز در انتظار دریافت وام هستند. این وضعیت نشان میدهد آغاز زندگی مشترک جوانان نیازمند تسهیل و هماهنگی بیشتر بانکها و تخصیص منابع پایدار است.»
آمار صف انتظار در بانکهای مختلف
آمارهای ششماهه نخست سال ۱۴۰۴ نشان میدهد بار اصلی پرداخت تسهیلات قرضالحسنه، بهویژه وام ازدواج، بر دوش چند بانک بزرگ کشور بوده است. منابع این تسهیلات عمدتاً از محل سپردههای قرضالحسنه و اقساط وصولی سالهای گذشته تأمین میشود، اما تعداد متقاضیان از این منابع فراتر رفته و صفهای طولانی را ایجاد کرده است.
در جدول زیر، تعداد متقاضیان در صف انتظار وام ازدواج در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ در بانکهای مختلف آمده است:
| بانک | تعداد متقاضیان در صف وام ازدواج |
|---|---|
| بانک ملی ایران | ۱۰۲,۷۱۵ نفر |
| بانک ملت | ۸۳,۲۷۳ نفر |
| بانک صادرات ایران | ۷۲,۳۳۹ نفر |
| بانک تجارت | ۵۲,۷۰۶ نفر |
| بانک سپه | ۴۵,۳۲۰ نفر |
| بانک رفاه کارگران | ۴۳,۴۸۴ نفر |
| بانک شهر | ۱۲,۷۴۹ نفر |
| بانک قرضالحسنه رسالت | ۱۰,۲۶۸ نفر |
| مؤسسه اعتباری ملل | ۳,۷۵۴ نفر |
| بانک مشترک ایران و ونزوئلا | ۱۷۰ نفر |
| بانک توسعه صادرات ایران | ۴۸ نفر |
این ارقام به وضوح نشان میدهد که بانکهایی مانند ملی و ملت با فشار تقاضای بسیار بالایی مواجه هستند و حجم متقاضیان از ظرفیت منابع آنها فراتر رفته است. نتیجه این وضعیت، افزایش مدت انتظار برای دریافت وام ازدواج به بیش از یک سال است.
پرداخت تسهیلات کلان به «اشخاص مرتبط»
در کنار این صفهای طولانی، آمارهای بانک مرکزی پرده از واقعیت دیگری برمیدارد. تا پایان شهریورماه ۱۴۰۴، ۲۲ بانک مجموعاً حدود ۲۶۶ هزار میلیارد تومان وام به کارکنان، مدیران و شرکتهای زیرمجموعه خود پرداخت کردهاند. این موضوع پرسشهای جدی درباره اولویتبندی در تخصیص منابع بانکی بهوجود آورده است.
جدول زیر بخشی از این پرداختهای کلان را نشان میدهد:
| بانک | مبلغ وام به اشخاص مرتبط (میلیارد تومان) |
|---|---|
| بانک آینده | ۸۳,۹۰۵ |
| بانک شهر | ۳۲,۴۷۳ |
| بانک گردشگری | ۲۶,۴۱۲ |
| بانک ایرانزمین | ۲۵,۰۰۰ |
| بانک ملت | ۲۴,۵۰۷ |
| مؤسسه اعتباری ملل | ۱۹,۸۱۲ |
| بانک پاسارگاد | ۱۸,۴۰۰ |
| بانک رفاه کارگران | ۱۰,۱۸۱ |
| بانک صادرات ایران | ۹,۱۸۹ |
| بانک دی | ۵,۹۲۳ |
این ارقام نشان میدهند در حالی که جوانان برای دریافت حمایتی نسبتاً کوچک ماهها در انتظار میمانند، جریان عظیمی از منابع به سمت «اشخاص مرتبط» در جریان است.
وضعیت استان اصفهان
بررسی آمار در استان اصفهان که عملکردی بهتر از میانگین کشوری دارد، همچنان نشاندهنده وجود مشکل است:
-
تعداد وامهای پرداختشده: ۱۹,۸۴۷ فقره
-
مبلغ کل وامهای اعطایی: ۶۶,۷۶۹,۵۰۰ میلیون ریال
-
سهم استان از کل پرداختهای کشور: ۵.۴۲٪
-
متقاضیان در صف انتظار: ۲۳,۸۴۰ نفر
-
نتیجه: تنها ۴۵.۵٪ از متقاضیان در اصفهان موفق به دریافت وام شدهاند.
دلایل کندی پرداخت و راهحلهای پیشنهادی
بهاره یزدخواستی اصلیترین دلیل این تأخیر را محدودیت منابع بانکها میداند و میگوید: «برخی بانکها توان پرداخت ماهانه وامها را بهطور کامل ندارند و این موضوع صف طولانی ایجاد کرده است. افزایش مبلغ وام نیز باعث سختگیری بیشتر بانکها در پذیرش مدارک شده است.»
وی برای بهبود این روند راهکارهای عملی زیر را پیشنهاد میدهد:
-
افزایش سهمیه پرداخت بانکها متناسب با حجم تقاضا در هر استان
-
یکپارچهسازی سامانهها و کاهش استعلامهای تکراری
-
الزام بانکها به رعایت زمانبندی مصوب پرداخت وام
-
نظارت دقیقتر بر عملکرد بانکهای کمکار
سخن پایانی
وضعیت فعلی وام ازدواج نشاندهنده شکافی جدی بین حمایت قانونی از جوانان و اجرای آن در شبکه بانکی است. تسریع در روند پرداخت این تسهیلات نهتنها یک نیاز اقتصادی، که اقدامی اجتماعی برای تسهیل آغاز زندگی نسل جوان است. در طرف دیگر، شفافیت و بازنگری در تخصیص تسهیلات کلان به اشخاص مرتبط، پرسشی است که مسئولان شبکه بانکی باید به آن پاسخ دهند.
