-
مدیریت منابع آبی: برنامهریزی بر اساس میزان آب قابل دسترسی در هر منطقه.
-
امنیت غذایی: اولویتدهی به تولید محصولات استراتژیک مانند گندم و جو.
-
سازگاری اقلیمی: مطالعه دقیق شرایط خاک، آب و هوا در هر منطقه. الگوی کشت در مناطق پرآب شمال با استانهای کمآبی مانند اصفهان کاملاً متفاوت است.
نقش کلیدی اصفهان در کشاورزی ملی
-
این استان با ۳ درصد اراضی کشاورزی، حدود ۷ تا ۷.۵ میلیون تن محصول تولید میکند که معادل ۶ درصد تولید ملی است.
-
اصفهان در برخی حوزهها مانند تولید شیر خام، رتبههای نخست کشوری را داراست.
-
اجرای الگوی کشت با بهبود بهرهوری آب، پایداری تولید و اقتصاد کشاورزی استان را در بلندمدت تضمین میکند.
کدام محصولات برای اصفهان بهصرفهتر هستند؟
انتخاب محصولات بر اساس بهرهوری آب در گروههای مختلف صورت میگیرد:
-
دانههای روغنی: گلرنگ بهترین گزینه به دلیل سازگاری اقلیمی، بهرهوری بالای آب و مقرونبهصرفه بودن اقتصادی.
-
علوفهها: خسیل جو (جو علوفهای) با تولید ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم علوفه به ازای هر مترمکعب آب، بهرهوری بسیار بالاتری نسبت به ذرت علوفهای (۴ تا ۵ کیلوگرم) دارد.
-
غلات: جو بهرهوری آب بالاتری نسبت به گندم دارد.
تأثیر الگوی کشت بر درآمد کشاورزان
-
تحلیل دقیق اقتصادی به دلیل تعییننشده بودن قیمت واقعی آب در کشور دشوار است.
-
در بلندمدت، الگوی کشت با کاهش هزینههای پنهان برداشت بیرویه از منابع آب و افزایش پایداری تولید، به تثبیت معیشت کشاورزان کمک میکند.
-
در کوتاهمدت، کشت محصولات کمآببر، ریسک تولید را در سالهای خشک کاهش میدهد.
نکات کلیدی در طراحی و اجرای الگوی کشت
-
مصرف نهادهها: معیار اصلی در الگوی کشت فعلی، مدیریت آب و امنیت غذایی است. مصرف بهینه کود و سم در مراحل بعدی و از طریق آموزش مد نظر قرار دارد.
-
تمرکز بازار: بیش از ۹۰ درصد تمرکز بر تأمین نیاز داخلی و خودکفایی در محصولات استراتژیک است. سهم ملاحظات صادراتی (عمدتاً برای محصولاتی مانند پسته و زعفران) کمتر از ۱۰ درصد است.
-
الزام قانونی: الگوی کشت در حال حاضر توصیهای و تشویقی است و ضمانت اجرایی قانونی قوی ندارد. اصلیترین ابزار اجرا، توزیع نهادههای یارانهای (مانند کود) بر اساس الگو است.
پیامدهای خطرناک عدم رعایت الگوی کشت
-
پیامدهای زیستمحیطی: تشدید برداشت از سفرههای زیرزمینی، فرونشست زمین و خشکیدن قناتها که پایداری تولید آینده را نابود میکند.
-
پیامدهای اقتصادی: کشت بیبرنامه محصولات صیفی (مانند پیاز و گوجه) منجر به اشباع بازار، سقوط قیمت و ضرر گسترده کشاورزان میشود.
خلأ حمایتی از کشاورزان
در حال حاضر بسته حمایتی یا مشوق مالی مستقیمی برای کشاورزان پایبند به الگوی کشت تعریف نشده است. تدوین بستههای جبرانی، بیمهای و تسهیلاتی برای این کشاورزان، از ضروریات اجرای موفق این برنامه است.
، ، ، ، محصولات کم آببر، گلرنگ، خسیل جو، بهرهوری آب، مرکز تحقیقات کشاورزی اصفهان، کشاورزی پایدار، فرونشست زمین، ، محصولات استراتژیک
