بحران مواد اولیه و افول صنعت نساجی اصفهان

چالش اصلی: بی‌ثباتی بازار پلی‌استر

• مشکل: تأمین چیپس پلی‌استر، اصلی‌ترین دغدغه تولیدکنندگان نساجی است.

• علت: عرضه محدود و افزایش قیمت تا ۶۰ درصد در بورس کالا توسط پتروشیمی‌ها.

• تأثیر: این افزایش، قیمت تمام‌شده محصولات نهایی و پوشاک را به‌طور مستقیم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

دیگر چالش‌های زنجیره تأمین:

1. وابستگی به واردات: برای برخی الیاف تخصصی و مواد شیمیایی، مشکلات تحریم و بانکی وجود دارد.

2. عدم شفافیت: نبود سهمیه‌بندی عادلانه و اولویت‌دهی به صادرات مواد خام، رقابت ناسالم ایجاد کرده است.

3. کاهش عرضه در بورس: تولیدکنندگان ناچار به تأمین از مسیرهای غیرمستقیم با قیمت‌های متلاطم هستند.

آمارهای هشداردهنده از افول صنعت:

• سهم صنعت نساجی از کل صنعت کشور از ۱۴.۷٪ به ۲.۵٪ کاهش یافته است.

• سهم این صنعت از تولید ناخالص داخلی (GDP) از ۰.۲٪ به ۰.۰۵٪ سقوط کرده است.

• سرانه مصرف پوشاک در ایران حدود ۱۰۰ دلار است، در حالی که متوسط جهانی آن ۲۲۶ دلار است.

• سهم هزینه پوشاک در سبد خانوار ایرانی از ۴٪ به کمتر از ۲٪ کاهش یافته است.

نقد عملکرد تنظیم‌گر (وزارت صمت):

• سیاست‌های فعلی بیشتر به نفع بخش‌های سرمایه‌بر بالادست (پتروشیمی) است.

• صنایع اشتغال‌زای پایین‌دست (نساجی) در حاشیه قرار گرفته‌اند.

• نتیجه: واحدهای تولیدی با ظرفیت پایین کار می‌کنند یا متوقف می‌شوند که منجر به “توقف پنهان”، افت تولید و فرسایش سرمایه انسانی شده است.

چالش‌های ساختاری دیگر صنعت:

• فرسودگی ماشین‌آلات و فناوری قدیمی.

• نبود نیروی انسانی متخصص و شرکت‌های رهبر در زنجیره تأمین.

• ضعف در بازاریابی جهانی و برندسازی.

نتیجه‌گیری تلویحی گزارش:

این رویه‌ها نه تنها با اهداف توسعه صنعتی مغایرت دارد، بلکه آثار اجتماعی و اشتغالی گسترده‌ای به دنبال داشته و صنعتی که زمانی پیشران اقتصاد بود را به حاشیه رانده است.