از شوک تقاضا تا تأخیر در پر کردن قفسهها
جمشید سلطانی، رئیس انجمن شرکتهای صنعت پخش استان اصفهان، در گفتوگو با اصفهان زیبا تأکید کرد:
“وضعیت توزیع کالاهای اساسی و خوراکی از نظر زیرساختی و لجستیکی تقریبا نسبت به قبل تفاوتی نداشته و دچار کمبود نشده است. با این حال، گاهی شوکهایی به بازار وارد میشود که اساس آن بر اضافه تقاضا استوار است.”
سلطانی با تشبیه فرآیند عرضه به یک خط تولید پیوسته بیان کرد:
“به عنوان مثال، شما امروز یک کالایی را دارید که طبق نُرم، یک کامیون بار میآورید. هر مقداری طبق نُرم، در زمان عادی مصرف میشود. وقتی این کالا در زمان غیرنُرمال، یک دفعه مصرفش بالا میرود و تمام میشود، تا دوباره از کارخانه بارگیری شود و برسد، مقداری زمان میبرد.”
این توضیح نشان میدهد که چرخه سفارش، تولید، حمل و توزیع به قفسه فروشگاهها، نیازمند یک بازه زمانی است و زمانی که تقاضا به صورت غیرمنتظرهای از الگوی عادی خود خارج میشود، این چرخه دچار تأخیر میشود که نتیجه آن، خالی ماندن موقتی قفسههاست.
عوامل محرک افزایش ناگهانی تقاضا
۱. اخبار سیاسی و تنشهای اجتماعی
به گفته سلطانی، اخبار سیاسی و بحثهایی که ممکن است تنشها را افزایش یا کاهش دهد در سطح جامعه بازتاب یافته و به صورت ناخودآگاه باعث ایجاد نگرانی و احساس ناامنی در ذهن بخشی از مصرفکنندگان شده است. این نگرانی در بسیاری از موارد به شکل خریدهای مازاد بر نیاز واقعی و ذخیرهسازی بروز میکند.
۲. اجرای ناگهانی طرح کالابَرگ
سلطانی یکی دیگر از مهمترین عوامل تشدیدکننده را موضوع کالابَرگ دانست و توضیح داد:
“کالابَرگ هم به صورت ناگهانی و به صورت از قبل پیشبینیشده نبود، اتفاقی اعلام شد و همه آمدند. به جای اینکه یک دهم خرید داشته باشند، الان شد ده برابر، پنج برابر، دو برابر.”
این انتقال گسترده کالا از بازار به انبارهای شخصی، شکافی آنی در شبکه توزیع ایجاد کرد.
۳. تشدید مشکلات پیشین
نکته دارای اهمیت این است که بازار پیش از این نیز با چالشهایی در تأمین برخی کالاها مانند روغن و برنج دستوپنجه نرم میکرد. به بیان یکی از مسئولان، با آمدن این مسائل (اخبار و کالابَرگ)، مشکلِ هنوز حلنشده است بلکه، مقداری تشدید هم شد.
تأکید بر نبود کمبود تولید و چشمانداز بهبود
رئیس انجمن شرکتهای صنعت پخش استان اصفهان افزود:
“از لحاظ مقدار تولید و عرضه مشکلی نیست. به عبارت دیگر، پایههای تولید کالاهای اساسی در کشور استوار است و کارخانهها با ظرفیت در حال فعالیت هستند.”
مشکل فعلی، یک اختلال موقت در نقطه تعادل عرضه و تقاضا است که به دلیل عوامل روانی و سیاستی به وجود آمده است.
خبرهای امیدوارکنندهای نیز از روند بهبود بازار به گوش میرسد. پیشبینی میشود با گذشت زمان و پس از آنکه خریدهای هیجانی و ناشی از کالابَرگ به پایان برسد، عطش بازار یا به عبارتی آن ولع بازار کاهش پیدا کند.
سلطانی اطمینان داد:
“من مطمئنم که الان در بحث برنج و روغن گشایشهایی دارد اتفاق میافتد و انشاالله این تا قبل از ماه رمضان حتما خودش در بازار نشان میدهد.”
آمادگی برای ماه مبارک رمضان
با نزدیک شدن به ماه مبارک رمضان، طبق روال هر سال، تمهیداتی ویژه برای کالاهایی که مصرف آنها در این ماه به طور سنتی افزایش مییابد، اندیشیده شده است.
سلطانی با ذکر مثال بیان کرد:
“به خصوص کالاهایی مثل خرما که مصرف آنها در ماه رمضان بیشتر است، عرضه بیشتری خواهند داشت.”
بر این اساس، برنامهریزی برای افزایش تدارکات، ذخیرهسازی و توزیع این قبیل کالاها از هفتهها پیش آغاز شده است.
نتیجهگیری: درخواست از مردم برای همکاری
وضعیت کنونی بازار اصفهان را میتوان به رودخانهای تشبیه کرد که به دلیل بارش ناگهانی (افزایش تقاضا) موقتاً خروشان شده، اما از سرچشمه آن (تولید) همچنان آب به اندازه کافی جریان دارد.
انتظار میرود این خروش با مدیریت عرضه و به ویژه با خردورزی مصرفکنندگان فروکش کند. کارشناسان اقتصادی و مسئولان از مردم درخواست میکنند:
-
اعتماد به ثبات نظام تولید و توزیع کشور
-
خودداری از خریدهای ذخیرهای و غیرضروری
-
همکاری برای توزیع عادلانهتر کالاها
این رفتار نه تنها فشار بر شبکه توزیع را کاهش میدهد، بلکه باعث میشود کالاها به صورت عادلانهتری در دسترس همه شهروندان قرار گیرد.
