توانمندسازی اقتصادی سالهاست به عنوان راهبرد اصلی کمیته امداد تعریف شده، اما در استان اصفهان این سیاست با تمرکز ویژه بر اشتغال هدفمند و پایدار دنبال میشود؛ رویکردی که تلاش دارد حمایت را از پرداخت صرف مستمری به ایجاد درآمد پایدار تغییر دهد.
برای بررسی جزئیات روند فعالیتها، میزان موفقیت طرحها و چالشهای پیشروی کمیته امداد در استان، به سراغ کریم زارع، مدیرکل کمیته امداد امام خمینی(ره) استان اصفهان رفتیم.
سه محور اصلی توانمندسازی مددجویان اصفهانی
مدیرکل کمیته امداد استان اصفهان در این گفتوگو، سه مسیر اصلی را برای خودکفایی مددجویان تشریح کرد که شامل اشتغال انفرادی، کاریابی مستقیم و زنجیرههای راهبری میشود.
محور اول: مددجویانی که کارآفرین میشوند
اولین محور توانمندسازی شغلی، هدایت مددجویان به سمت ایجاد اشتغال انفرادی است. این فرآیند با استعدادسنجی و آموزش آغاز میشود.
به گفته زارع، پس از شناسایی تواناییهای فرد، آموزشهای مهارتی ارائه و سپس تسهیلات قرضالحسنه متناسب با نوع فعالیت پرداخت میشود. وی تأکید کرد: در سالی که گذشت این تسهیلات بسته به رسته شغلی بین ۲۰۰ تا ۳۵۰ میلیون تومان بوده است.
او با اشاره به هدفمندی این وامها افزود: «این پرداختها کاملاً هدفمند و مبتنی بر آمایش سرزمینی انجام میشود؛ بهگونهای که از اشباع یک حرفه در یک منطقه جلوگیری شود. به عنوان مثال اگر در محلهای ظرفیت بازار آرایشگری تکمیل شده باشد، مجوزهای جدید در همان حوزه صادر نمیشود.»
این حمایتها به پرداخت وام محدود نمیشود. نظارت، مشاوره و حتی پرداخت تسهیلات تکمیلی در صورت بروز مشکلات اقتصادی، بخشی از سازوکار تثبیت مشاغل است. به گفته مدیرکل کمیته امداد استان، نمونههایی وجود دارد که مددجو با یک فعالیت کوچک آغاز کرده و امروز با جذب چندین نیروی کار، به کارآفرین تبدیل شده است.
بازار؛ حلقه تکمیلکننده اشتغال
یکی از چالشهای اصلی کسبوکارهای خرد، فروش و بازاریابی است. زارع در این خصوص گفت: «کمیته امداد در این حوزه به سمت سکوهای دیجیتال حرکت کرده است. به دلیل رایزنیهایی که با این پلتفرمها داشتهایم، مددجویان با تعرفههایی بسیار کمتر از شرایط معمول بازار در این فضا مشغول به عرضه تولیدات خود هستند.»
او افزود: «همچنین تعامل با کارخانهها، شرکتها و دستگاههای اجرایی برای بازاریابی محصولات و حتی ایجاد سکوهای فروش اختصاصی، بخشی از شبکه حمایتی کمیته امداد از مددجویان را تشکیل داده است.»
محور دوم: کاریابی همراه با مشوق ۲۰۰ میلیونی برای کارفرمایان
محور دوم فعالیتها، کاریابی مستقیم است. در این مدل، کمیته امداد با شناسایی صنایع و کارگاههای نیازمند نیروی کار، مددجویان را معرفی میکند. شرط اصلی، پرداخت حقوق مطابق قانون کار و بیمه کردن نیرو است.
زارع در تشریح مشوقهای این طرح بیان کرد: «به ازای هر نیروی جذبشده، ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات قرضالحسنه به کارفرما پرداخت میشود. در صورت عدم نیاز کارفرما به سرمایه، حق بیمه مددجو تا سه سال تقبل میشود.»
وی درباره نظارت بر این طرح هشدار داد: «اگر همکاری به هر دلیل قطع شود، کارفرما موظف به جایگزینی نیرو است؛ در غیر این صورت، مشوقها بازپس گرفته میشود.»
محور سوم: زنجیرههای راهبری؛ مدل سازگارتر با شرایط مددجویان
مدیرکل کمیته امداد اصفهان، سومین محور را که آن را راهبردیترین مسیر اشتغال میداند، ایجاد زنجیرههای راهبری معرفی کرد.
در این الگو، یک راهبر حرفهای با شناخت بازار و توان تأمین مواد اولیه، تولید مددجویان را مدیریت میکند. مددجو در این ساختار صرفاً بر تولید تمرکز دارد و دغدغهای بابت تأمین مواد اولیه یا نوسانات بازار ندارد.
به گفته زارع، تاکنون بیشترین استقبال در زمینه هدایت شغلی بوده است؛ ولی به دلیل ریسک کمتر زنجیرههای راهبردی برای مددجویان، تقویت این رسته در دستور کار قرار گرفته است.
اشتغال متناسب با توان خانواده
همه خانوادهها امکان خودکفایی کامل ندارند. در چنین شرایطی، مشاغل خرد و پارهوقت تعریف میشود؛ فعالیتهایی مانند چند ساعت قالیبافی در روز.
زارع درباره اهمیت این مشاغل گفت: «این نوع اشتغال علاوه بر ایجاد درآمد، به حفظ عزت نفس و سلامت روحی فرد کمک میکند و لطمهای به وظایف مادری یا همسری وارد نمیکند.»
به گفته او، در برخی موارد یک خانواده سهنفره علاوه بر مستمری، از محل این فعالیتهای خرد درآمد هم کسب میکند که در کنار یارانه و کالابرگ، به پایداری معیشت کمک میکند.
منابع مالی و نقش خیرین در حمایت از مددجویان
تسهیلات اشتغال استان در سال جاری به ۲.۲ همت رسیده که از محل اعتبارات مصوب تأمین میشود. در این میان، کمکهای مردمی به عنوان مکمل برای مددجویان نقشی کلیدی ایفا میکند.
زارع با اشاره به طرح اکرام ایتام گفت: «کمکهای حامیان از ۵۰ هزار تومان برای داشتن یک فرزند تا چند صد میلیون تومان برای داشتن چند هزار فرزند متغیر است.»
وی افزود: «میانگین کمک ماهانه حامیان به ایتام در استان دو میلیون تومان برای هر یتیم است و در برخی موارد این رقم به ۱۰ میلیون تومان نیز میرسد. برای فرزندان غیر یتیم نیز میانگین کمکها ماهی یک میلیون تومان است.»
او درباره تعامل با بخش خصوصی اظهار داشت: «کمیته امداد به سراغ شرکتها و کارخانهجات برای جلب کمک تحت عنوان مسئولیت اجتماعی نیز میرود. این مسیر کمی دشوار است؛ ولی ما تمام تلاشمان را میکنیم تا به ثمر برسد.»
۱۰ هزار قلم لوازم خانگی در یک سال
زارع با اشاره به خدمات حمایتی غیرنقدی گفت: «امسال در استان اصفهان ۱۰ هزار قلم لوازم خانگی شامل یخچال، تلویزیون، فرش، جاروبرقی و اجاقگاز بر اساس نیازسنجی خانوادهها توزیع شده است.»
وی ارزش این اقلام را بالغ بر ۱۵۰ میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: «این حمایتها با مشارکت شرکتها، خیرین، مردم و استفاده از ظرفیتهای دولتی تأمین میشود. هرچه درآمد مردم و مشارکت اجتماعی افزایش یابد، دامنه خدمات نیز گستردهتر میشود.»
خدمات پایه بدون وقفه در حال ارائه است
مدیرکل کمیته امداد استان اصفهان تأکید کرد: «برخی خدمات در همه استانها به صورت ثابت ارائه میشود؛ از جمله تسهیلات اشتغال، ودیعه مسکن، کارگشایی، مستمری و کمکهزینههای درمانی. مبلغ این خدمات مشخص و ثابت است و از محل بودجه تأمین میشود.»
او خاطرنشان کرد: «البته تمام اینها کمکهزینه است و هیچگاه ادعایی مبنی بر پوشش کامل همه هزینهها نداریم.»
ضعف در معرفی خدمات و ضرورت تقویت فرهنگ نیکوکاری در جوانان
مدیرکل کمیته امداد استان اصفهان در بخش پایانی گفتوگو با نگاهی انتقادی به عملکرد رسانهای این نهاد پرداخت: «ما در بیان خدمات ضعیف بودهایم و نتوانستهایم خود را آنگونه که هستیم معرفی کنیم. اینجا نقش رسانه بسیار مهم است تا این خدمات به جامعه معرفی و فرهنگ مشارکت تقویت شود.»
او تأکید کرد: «اگر هر فرد نسبت به شعاع اثر خود مثل خانواده، دوستان، همکلاسیها و همسایهها بیتفاوت نباشد و در حد توان خود کمک کند، بسیاری از مشکلات کاهش مییابد.»
دغدغه افزایش سن خیرین و حرکت به سمت بسترهای آنلاین
زارع با اشاره به تغییر نسل خیرین هشدار داد: «بخش قابل توجهی از خیرین ما رو به سالمندی هستند و این دغدغه در میان جوانان ما متأسفانه کمتر دیده میشود. ما باید این دغدغه را در جوانان ایجاد کنیم.»
وی در پایان از تغییر رویکرد کمیته امداد خبر داد: «کمیته امداد روشهای سنتی را محدودتر کرده و بسترهای آنلاین برای پرداخت صدقات و حمایت از ایتام را تقویت نموده تا نسل جوان احساس همراهی بیشتری داشته باشد.»
