مصطفی هادیپور، ضمن تأکید بر نتایج بررسیهای تخصصی، اظهار داشت: «متأسفانه با انجام نقشهبرداریهای دقیق و مطالعات مرمتی توسط شرکت مهندسی مشاور “عمارت خورشید”، انحراف ستونهای ایوان و همچنین آسیبدیدگی دیواره پشتی (در ضلع جنوبی بنا) بهصورت رسمی تأیید شد.»
وی افزود: «برنامههای پایدار و اقدامات حفاظتی در جلسات مشترک با شرکت مشاور تدوین شده و گزارشهای مربوط به مطالعات ایزمئو و مطالعات اضطراری بهطور کامل به تهران ارسال شده است.»
راهکارهای فوری و اقدامات ایمنسازی
هادیپور در خصوص راهکارهای مطرحشده از سوی مشاوران گفت: «راهکارهایی نظیر اجرای شمعبندی حفاظتی برای مهار خطر ریزشهای مقطعی و موضعی، مهار موقت ستونها، انجام پایش مستقیم، آزمایشهای غیرمخرب و سهبعدیسازی بخشی از این اقدامات است.»
وی تأکید کرد: «ما پیش از ارائه گزارشهای مشاور، بخشی از کارهای ایمنسازی، انسداد و مهار موقت ستونها به همراه پایش ترکها را انجام دادهایم.»
مدیر پایگاه جهانی چهلستون با اشاره به اینکه اجرای طرح اصلی و دقیق مقاومسازی، منوط به تأمین اعتبارات لازم است، خاطرنشان کرد: «هنوز مشخص نیست که بر اساس گزارش نهایی مشاور، آیا نیاز به باز کردن کامل ستونها و نصب مجدد آنها خواهد بود یا روشهای دیگر مانند سبکسازی مدنظر قرار میگیرد؛ اما به محض فراهم شدن اعتبارات، عملیاتی کردن این راهکارها از طریق تهران دنبال خواهد شد.»
تأثیر انفجارهای اخیر بر تشدید آسیبها
هادیپور یادآور شد: «پس از حملات دشمن آمریکایی-صهیونیستی به دولتخانه صفوی در محل استانداری اصفهان، اساتید دانشگاه هنر و متخصصان با همکاری یکدیگر برای جمعوجور کردن بنا و انجام اقدامات فوری، دست به دست هم دادند و تیمهای دانشگاهی، بهویژه متخصصان حوزه سازه، در همان روزهای نخست بررسیهای خود را آغاز کردند.»
وی افزود: «به دلیل نزدیکی دفتر کار من به ایوان، بهصورت روزانه کل مجموعه را بررسی و تصویربرداری کرده و با مقایسه تصاویر، وضعیت را پایش میکردم؛ این پایشها نشان داد که ترکهای ایجادشده در حال پیشرفت هستند و ستونهای میانی در اطراف حوض دچار انحراف شدهاند.»
مدیر پایگاه چهلستون در پاسخ به برخی گمانهزنیها گفت: «با رسانهای شدن این موضوع، برخی معتقد بودند همه ستونهای ایوان آهنگذاری شده و احتمال انحراف آنها وجود ندارد؛ اما طبق اطلاعاتی که از برخی پیشکسوتان مرمت داشتیم، چهار ستون اطراف حوض آهنگذاری نشده بودند و این موضوع از سوی شرکت مشاور مطالعاتی مورد بررسی و تأیید قرار گرفت.»
تأیید فنی توسط شرکت مشاور؛ جزئیات آسیبهای سازهای
فرامرز پارسی، مدیر شرکت مشاور طرح مطالعاتی و مرمت پایگاه میراث جهانی چهلستون، نیز در گفتوگو با ایرنا ضمن تأیید فنی انحراف و کمانش ستونها، از آسیبدیدگی سازهای تیرهای اصلی و خرپاها بر اثر موج انفجارهای اخیر خبر داد و اعلام کرد: «اگرچه این ستونها در کوتاهمدت در معرض خطر فوری ریزش نیستند، اما برای پایداری بلندمدت و مواجهه با خطرات احتمالی آینده، تهیه مدل سازهای دقیق و اجرای عملیات استحکامبخشی با استفاده از روشهای نوین کمتهاجمی ضروری است.»
پارسی در تشریح وضعیت کالبدی بنا، به مداخلات مرمتگران شرکت ایتالیایی «ایزمئو» در دهه پنجاه اشاره کرد و گفت: «۲ روایت درباره تعداد ستونهای تقویتنشده توسط تیم ایزمئو وجود دارد؛ یکی ۲ ستون و دیگری چهار ستون؛ اما به نظر میرسد روایت چهار ستون دقیقتر باشد؛ چرا که این ستونها دارای پاستون سنگی هستند که احتمالاً امکان نفوذ و سوراخکاری عمقی را به مرمتگران وقت نمیداده است؛ در حالی که در ستونهای با پاستون چوبی، امکان باز کردن چوب، اجرای فونداسیون و نصب سازه فولادی وجود داشته است.»
وی ادامه داد: «این چهار ستون فاقد هسته فولادی هستند و شواهد موجود نشان میدهد که این ستونها دچار کمانش شدهاند، بهطوری که این انحنا اکنون با چشم غیرمسلح نیز قابل تشخیص است.»
ضرورت پایش مستمر و رویکرد جراحی در مرمت
پارسی با تأکید بر اینکه وقوع آسیبهای سازهای در اثر انفجارهای اخیر قطعی است، افزود: «بررسیهای فنی نشان داد که تیرهای بالاسری و تیرهای افقی زیر خرپاها دچار ترکخوردگی شدهاند. سفیدی و شفافیت آثار این ترکها، نشانگر تازه بودن آنهاست؛ چرا که ترکهای قدیمی به مرور زمان تغییر رنگ میدهند.»
وی با اشاره به هماهنگی با مدیریت مجموعه برای نصب مجدد ترکسنجها و پایش مستمر، تصریح کرد: «ستونهای دچار کمانش در حال حاضر خطر فوری ندارند، اما باید مورد مطالعه دقیق قرار گیرند. در صورت نیاز به استحکامبخشی، با تکنولوژیهای جدید میتوان این کار را بسیار دقیقتر از ایزمئو انجام داد.»
این معمار مرمتگر با اشاره به ذات چنددورهای بودن بنا (بهویژه اضافه شدن ۱۸ ستون ایوان در زمان شاه سلطان حسین پس از آتشسوزی اولیه)، بر ضرورت مطالعه جامع تأکید کرد و گفت: «رفتار متفاوت ستونهای دارای عنصر سخت فلز و ستونهای فاقد آن، در صورت بروز ارتعاشات، یک چالش سازهای جدی است که در برابر دشمنی که به هیچ کنوانسیون بینالمللی پایبند نیست، میتواند منجر به آسیبهای مهلک شود.»
پارسی در پایان خاطرنشان کرد: «امروز به روشهای تهاجمی گذشته برای باز کردن کامل ستون نیاز نداریم؛ بلکه با الگوگیری از جراحیهای کمتهاجمی یا لاپاراسکوپی در پزشکی، میتوان عملیات استحکامبخشی را بهصورت درجا و با حداقل آسیب به اصالت بنا انجام داد. تمامی اقدامات کوتاهمدت و اضطراری با نظر مدیریت مجموعه در حال انجام است؛ اما هدف نهایی، بهرهگیری از این فرصت برای یک مرمت جامع با مدلسازی دقیق مجموعه است که مبنای تصمیمگیری برای مقاومسازی چهار ستون دچار کمانش و سایر آسیبهای شناساییشده قرار گیرد.
