سهم ۹۰ درصدی اصفهان در تولید گز کشور؛ اما با کاهش چشمگیر تولید
بر اساس آمارهای موجود، حدود ۹۰ درصد از گز کشور در اصفهان تولید میشود و بیش از ۴۵۰ واحد تولیدی در این استان فعال هستند. با این حال، فعالان این صنعت از کاهش قابلتوجه تولید در سالهای اخیر خبر میدهند و تأکید دارند که نوسان قیمت دلار و گرانی مواد اولیه، فشار زیادی بر این واحدها وارد کرده است.
گز اصفهان تنها یک محصول غذایی نیست؛ بلکه روایت پیوند هنر و معاش است. در پس هر جعبه گز، تجربه استادان شیرینیپز، دستهای پرتوان کارگران و خاطره بازارهای کهن اصفهان نهفته است. حفظ کیفیت و اصالت این شیرینی، در حقیقت پاسداشت هنری است که نسلبهنسل منتقل شده و همچنان بخشی از شیرینی نام اصفهان در جهان به شمار میرود.
زنجیره گسترده اشتغال در پشت صحنه تولید گز
تولید گز تنها به کارگاههای تولیدی محدود نمیشود؛ بلکه صدها کارگاه، فروشگاه، بستهبندیکننده و شبکه توزیع بهطور مستقیم یا غیرمستقیم با آن در ارتباط هستند. از تأمین پسته و بادام گرفته تا تولید جعبه، چاپ بستهبندی، حملونقل و فروش در بازارهای اصفهان و سایر شهرها، زنجیرهای گسترده از مشاغل به این محصول وابسته است.
برای بسیاری از خانوادهها، استادکاران، کارگران و فروشندگان، گز نه یک کالای لوکس، بلکه منبع درآمد و زمینه اشتغال پایدار محسوب میشود.
فروش گز ۸۰ درصد کاهش یافت؛ گردشگر هم نمیخرد
محمد گوهریان، مدیرعامل گز سکه اصفهان، با اشاره به وضعیت نامطلوب فروش گز، گفت:
«کاهش ورود گردشگران داخلی و خارجی و افزایش هزینهها، تقاضا برای این محصول را به شدت کاهش داده است. فروش گز طی پنج سال گذشته حدود ۸۰ درصد کاهش یافته و بسیاری از کارگاهها تعطیل شدهاند.»
او افزود:
«گز به عنوان یک کالای لوکس، در دورههای کاهش قدرت خرید، بیش از کالاهای ضروری از افت تقاضا آسیب میبیند. این وضعیت نتیجه بیش از ۲۰ سال تحریمهای سخت اقتصادی است.»
صادرات گز عملاً تعطیل شد؛ نگرانی از رشد تقلب در بازار
گوهریان در ادامه به وضعیت صادرات اشاره کرد و گفت:
«صادرات رسمی و غیررسمی گز عملاً تعطیل یا بسیار محدود شده است.»
وی همچنین از افزایش تقلب در بازار گز اصفهان ابراز نگرانی کرد و افزود:
«کاهش تقاضا و شکلگیری رقابتهای ناسالم، زمینه را برای کاهش کیفیت و رشد تقلب فراهم کرده است؛ موضوعی که میتواند اعتبار محصولات ایرانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.»
مواد اولیه گز صادر میشود؛ تولیدکنندگان با کمبود مواجهاند
جواد کرمانی، مدیرعامل گز کرمانی، نیز در گفتوگو با خبرنگار ما، تأکید کرد:
«همزمان با افزایش نرخ دلار، مواد اولیه تولید گز از جمله مغز پسته، تخممرغ و گلاب به خارج از کشور صادر میشود و تولیدکنندگان داخلی با مشکل تأمین این مواد مواجه شدهاند.»
او افزود:
«افزایش قیمت مواد اولیه باعث شده قیمت گز نیز رشد قابلتوجهی داشته باشد؛ بهگونهای که مردم توان خرید آن را ندارند.»
کرمانی کاهش ورود گردشگران داخلی و خارجی به اصفهان را یکی دیگر از عوامل مؤثر در کاهش فروش گز دانست و بر لزوم تثبیت نرخ دلار توسط مسئولان کشوری تأکید کرد تا تولیدکنندگان بتوانند با هزینههای قابلپیشبینی به فعالیت خود ادامه دهند.
بسیاری از تولیدکنندگان تجهیزات خود را میفروشند
کرمانی در ادامه با اشاره به وضعیت اسفناک تولید گز اصفهان، گفت:
«بسیاری از تولیدکنندگان کارگاههای خود را تعطیل کرده و تجهیزاتشان را میفروشند؛ زیرا ادامه فعالیت در این حرفه برای آنها صرفه اقتصادی ندارد.»
کاهش صادرات، نگرانی از افت کیفیت و افزایش تقلب، بر دشواریهای این صنعت افزوده است؛ صنعتی که اعتبار آن با کیفیت، اصالت و اعتماد مردم ساخته شده است.
گز؛ هویتی که نباید فراموش شود
با وجود همه تلخیها، گز هنوز برای اصفهان تنها یک محصول نیست. در پس هر جعبه گز، دستهای کارگرانی قرار دارد که به دوام هنر خود امید بستهاند؛ زنانی و مردانی که با وجود نوسان قیمتها، کاهش تقاضا و دشواریهای بازار، چراغ کارگاهها را روشن نگه داشتهاند.
حفظ صنعت گز، حفظ بخشی از هویت اصفهان است؛ هویتی که نباید در میان گرانی مواد اولیه، رکود بازار و خاموشی کارگاهها، طعم فراموشی بگیرد.
شاید امروز گز اصفهان روزهای شیرین گذشته را تجربه نکند، اما هنوز میتوان به بازگشت رونق امیدوار بود؛ به روزی که ثبات اقتصادی، حمایت از تولید و رونق گردشگری، بار دیگر شیرینی این سوغات کهن را به کام تولیدکننده، فروشنده و مردم بازگرداند.
