۲ رویکرد اصلی در مواجهه با تغییرات اقلیمی
وی با اشاره به ۲ رویکرد اصلی «سازگاری» و «کاهش یا تخفیف خسارت» در مقابله با تغییرات اقلیمی، توضیح داد: در رویکرد سازگاری از روشهایی مانند استفاده از ارقام مقاوم به خشکی و شوری استفاده میشود تا گیاه بتواند شرایط سخت محیطی را تحمل کند. در رویکرد کاهش خسارت نیز اصلاح شیوههای مدیریت مزرعه از جمله تغییر تاریخ کاشت، تغییر فصل کشت برخی محصولات و اصلاح الگوی کشت، نقش تعیینکنندهای دارد.
الگوی جدید کشت ذرت علوفهای در اصفهان
ترابی یکی از مهمترین اقدامات انجامشده در این زمینه را اجرای الگوی جدید کشت ذرت علوفهای در پردیس آموزشی و پژوهشی کبوترآباد اصفهان اعلام کرد و گفت: این طرح با هدف کاهش اثرات تغییرات اقلیمی و افزایش بهرهوری منابع آب و انرژی طراحی و اجرا شده است.
تغییر در الگوی آبیاری و کشت
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان درباره نحوه اجرای این طرح توضیح داد: در روش متداول، برای هر ردیف کشت ذرت یک نوار تیپ آبیاری استفاده میشود، اما در الگوی جدید، ۲ ردیف ذرت با فاصله ۳۰ سانتیمتری از یکدیگر کشت شده و تنها یک نوار تیپ برای آنها در نظر گرفته میشود. سپس بین هر جفت ردیف، فاصله بیشتری ایجاد میشود تا فضای کافی برای رشد گیاه حفظ شود.
وی افزود: در شیوه رایج هر ۷۰ سانتیمتر یک ردیف کشت و یک نوار آبیاری وجود دارد، اما در روش جدید در هر ۱۱۰ سانتیمتر ۲ ردیف کشت با یک نوار تیپ ایجاد میشود که این تغییر، بدون ایجاد محدودیت برای رشد گیاه، مصرف نهادهها را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
صرفهجویی ۳۵۰ میلیون ریالی در هر هکتار
ترابی با اشاره به نتایج اقتصادی این طرح گفت: پیش از اجرای این الگو، برای هر هکتار زمین به ۱۷ تا ۱۸ بسته نوار تیپ هزارمتری نیاز بود، اما اکنون این میزان به هشت تا ۹ بسته کاهش یافته است که به معنای صرفهجویی حدود ۳۵۰ میلیون ریال در هر هکتار فقط در هزینه خرید نوار تیپ است.
وی ادامه داد: کاهش تعداد نوارهای آبیاری باعث شده مصرف آب نیز حدود ۵۰ درصد کاهش یابد و به همان نسبت، انرژی مورد نیاز برای پمپاژ آب نیز کمتر شود. بنابراین کشاورزان علاوه بر صرفهجویی در منابع آب، هزینههای انرژی کمتری نیز پرداخت میکنند.
مزیت دیگر؛ کاهش رشد علفهای هرز
این محقق کشاورزی یکی دیگر از مزایای این روش را کاهش رشد علفهای هرز عنوان کرد و گفت: در این شیوه، سطح کمتری از زمین مرطوب میشود و شرایط برای رشد علفهای هرز نیز محدودتر شده و در نتیجه هزینههای مبارزه با آنها کاهش مییابد.
تأثیر مثبت بر کمیت و کیفیت محصول
وی تأکید کرد: بررسیهای انجامشده نشان میدهد این روش هیچ تأثیر منفی بر کمیت و کیفیت محصول ندارد و به دلیل تأمین فضای مناسب برای رشد گیاه، عملکرد محصول مشابه روشهای متداول باقی میماند و برداشت نیز به راحتی انجام میشود.
صرفهجویی ۱.۵ میلیارد مترمکعبی آب در سطح کشور
ترابی با اشاره به ظرفیت اجرای این الگو در سطح کشور گفت: سالانه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار هکتار ذرت علوفهای در کشور کشت میشود و اگر این روش در این سطح توسعه یابد، میزان مصرف آب که اکنون حدود ۳ میلیارد مترمکعب برآورد میشود، میتواند به حدود یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب کاهش یابد.
رییس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان افزود: اجرای این الگو علاوه بر صرفهجویی گسترده در منابع آب، هزینه خرید نوار تیپ، مصرف انرژی و هزینههای کنترل علفهای هرز را کاهش میدهد و در نهایت سودآوری بیشتری برای کشاورزان به همراه خواهد داشت.
امکان توسعه در سطح کشور
ترابی با بیان اینکه مانع فنی خاصی برای توسعه این روش وجود ندارد، اظهار داشت: با آموزش کارشناسان، مروجان و کشاورزان پیشرو و مشاهده نتایج اجرای این طرح در پردیس آموزشی و پژوهشی کبوترآباد، زمینه برای گسترش آن در سطح استان اصفهان و سایر مناطق کشور فراهم خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: این الگو پیش از این نیز در استان تهران اجرا شده و طی سالهای گذشته نتایج موفقی به همراه داشته است و اکنون نیز میتواند به عنوان یکی از راهکارهای مؤثر برای سازگاری کشاورزی با تغییرات اقلیمی، کاهش هزینههای تولید و مدیریت بهینه منابع آب در استان اصفهان مورد استفاده قرار گیرد.
