ارزآوری؛ مهمترین دستاورد صادرات فولاد
یکی از مهمترین دستاوردهای صادرات فولاد، ارزآوری برای کشور است. در شرایطی که ایران برای تأمین نیازهای وارداتی، خرید تجهیزات، مواد اولیه و فناوری به منابع ارزی نیاز دارد، درآمد حاصل از فروش فولاد در بازارهای جهانی میتواند بخش قابلتوجهی از این نیاز را جبران کند.
افزایش صادرات، ورود ارز به چرخه اقتصادی را تقویت میکند و به بهبود تراز تجاری کشور کمک میرساند. جالب است بدانید که ۵ درصد از تولید ناخالص ملی کشور به صنعت فولاد اختصاص دارد؛ این در حالی است که این رقم در جهان حدود ۲ درصد است.
مهمترین موانع صادرات فولاد اصفهان
۱. عدم امکان گشایش اعتبار رسمی
یکی از اساسیترین مشکلات پیشروی صادرکنندگان، نبود سازوکار مناسب بانکی است. قاسم جباری، رئیس انجمن فولاد اصفهان، در این باره میگوید:
«محصولات تولیدشده در ایران باید بتوانند به بازارهای مختلف عرضه شوند، اما در حال حاضر هیچ بانک و هیچ سازوکار مناسبی که بتواند امکان گشایش اعتبار رسمی را فراهم کند، وجود ندارد. بخشی از بازار صادراتی خود را از دست دادهایم و عملاً امکان فعالیت مطلوب در این بخش را نداریم.»
۲. حملونقل دریایی و تحریمها
بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با اشاره به حملونقل فولاد تأکید میکند که این محصول سنگین را نمیتوان با هواپیما یا زمینی به راحتی جابهجا کرد:
«فولاد را که نمیتوان با کیف سامسونت جابهجا کرد؛ باید این محصولات با کشتی جابهجا شود. مشکل اصلی تحریمهای اقتصادی و باز نبودن مسیر حمل دریایی است.»
به گفته او، بخشنامههای خلقالساعه مشکل اصلی نیستند؛ بلکه رفع تحریمها و تسهیل حملونقل دریایی کلید اصلی رونق صادرات فولاد است.
پیشنهاد کارشناسان: اجرای طرح پایلوت منطقه ویژه
برخی کارشناسان بخش خصوصی اصفهان پیشنهادهایی عملی برای خروج از این وضعیت ارائه دادهاند.
غلامحسین کریمیان، دبیر کمیسیون بهبود محیط کسبوکار اتاق بازرگانی اصفهان، پیشنهاد میدهد:
«دولت در گام نخست، چند شرکت بزرگ را در حوزههایی مانند فولاد و صنایع مشابه، بهصورت پایلوت انتخاب کند و شرایط منطقه آزاد یا منطقه ویژه را برای آنها در نظر بگیرد. در این الگو، نظارتهای موجود بر صادرات و واردات حفظ میشود، اما شرکتها از برخی محدودیتهای بخشنامهای، ارزی و تخصیص ارز رها خواهند شد.»
به باور کریمیان، اجرای این طرح میتواند تجربهای موفق برای دولت باشد و زمینهساز توسعه مناطق آزاد و ویژه در سایر بخشهای استان شود.
نقد جدی به بخشنامههای یکشبه و نقش دولت
کریمیان با انتقاد از سیاستهای ناپایدار در حوزه صادرات میگوید:
«متأسفانه در کشور ما مسیر صادرات و بهویژه تجارت خارجی، هر روز دشوارتر میشود. بخشنامههای یکشبه در حوزه ارزی، محدودیتهای کارتهای بازرگانی، رفع تعهد ارزی و قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، همگی مسیر صادرات را پیچیده کردهاند. تا زمانی که این مسیر هموار نشود، نمیتوان انتظار جهش اقتصادی داشت.»
او تأکید میکند که خروج تدریجی دولت از اقتصاد و واگذاری واقعی امور به بخش خصوصی، یکی از راههای اصلی حل این مشکلات است.
جمعبندی؛ مسیر صادرات باید هموار شود
با وجود مزیتهای آشکار ایران در صنعت فولاد و سهم ۵ درصدی این صنعت از تولید ناخالص ملی، موانعی مانند محدودیتهای بانکی، تحریمهای حملونقل دریایی و بخشنامههای متغیر ارزی، صادرات را با مشکل مواجه کرده است.
کارشناسان معتقدند که سادهسازی فرایندهای تجاری، ایجاد مناطق ویژه اقتصادی و کاهش تصدیگری دولت میتواند به رونق صادرات فولاد اصفهان و در نتیجه افزایش درآمد شرکتهای تولیدکننده کمک کند.
