خبرنگار تیمچه؛برای بررسی آخرین وضعیت تولید، فرآوری، صادرات و چالشهای صنعت گیاهان دارویی، با رضا رئیسزاده، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان گفتوگو کردهایم.
۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی در اصفهان
رئیسزاده با اشاره به جایگاه ویژه استان در حوزه گیاهان دارویی اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی استان زیر کشت انواع گیاهان دارویی قرار دارد و سالانه حدود ۷۳ هزار تن محصول از این مزارع برداشت میشود.
گل محمدی اصفهان؛ رتبه نخست کشور
او افزود: گل محمدی یکی از مهمترین محصولات این بخش است که با تولید سالانه حدود ۱۳ هزار تن و سطح زیر کشت گسترده، رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است. این محصول علاوه بر مصرف داخلی، نقش مهمی در صادرات و ارزآوری استان دارد.
زعفران اصفهان؛ رتبه چهارم کشور
به گفته رئیسزاده، زعفران نیز از دیگر محصولات راهبردی استان محسوب میشود که در سطح حدود یکهزار و ۹۰۰ هکتار کشت شده و سالانه بیش از ۱۱ تن محصول تولید میکند. اصفهان در تولید زعفران پس از سه استان خراسان رضوی، جنوبی و شمالی، رتبه چهارم کشور را در اختیار دارد.
محصولات خاص؛ موسیر، گلرنگ و کرفس کوهی
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان با اشاره به تنوع محصولات دارویی استان گفت: موسیر با حدود ۸۰۰ هکتار سطح زیر کشت، گلرنگ با حدود ۲ هزار و ۵۰۰ هکتار و کرفس کوهی از جمله محصولاتی هستند که اصفهان در تولید آنها رتبه نخست کشور را دارد. همچنین محصولاتی مانند زیره، سیاهدانه، بیدمشک و آلوئهورا نیز در مناطق مختلف استان تولید میشوند.
تنوع اقلیمی؛ مهمترین مزیت اصفهان
او تنوع اقلیمی اصفهان را یکی از مهمترین مزیتهای این استان دانست و اظهار کرد: از مناطق سردسیر مانند فریدونشهر، بویینمیاندشت و بخشهایی از غرب استان گرفته تا مناطق گرم و خشک شرق استان مانند خور و بیابانک، امکان کشت گونههای متنوع گیاهان دارویی متناسب با شرایط اقلیمی وجود دارد.
زنجیره ارزش؛ حلقه تکمیلکننده تولید گیاهان دارویی
رئیسزاده با اشاره به توسعه صنایع فرآوری گیاهان دارویی در استان گفت: در حال حاضر حدود ۲ هزار و ۵۰۰ واحد سنتی و ۵۶ واحد صنعتی در زمینه فرآوری، بستهبندی و تولید محصولات مرتبط با گیاهان دارویی فعالیت میکنند. این واحدها نقش مهمی در ایجاد ارزش افزوده، اشتغال و توسعه صادرات دارند.
به گفته او، محصولات تولیدی پس از فرآوری و بستهبندی به بازارهای داخلی و خارجی عرضه میشوند و بخش مهمی از زنجیره اقتصادی صنعت گیاهان دارویی را تشکیل میدهند.
صادرات گیاهان دارویی اصفهان به ۴۰ کشور جهان
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان با اشاره به ظرفیت صادراتی این بخش اظهار کرد: بر اساس آمار سامانه جامع تجارت، سال گذشته حدود یکهزار و ۳۰۰ تن انواع گیاهان دارویی، گلاب و عرقیات گیاهی از استان صادر شد که ارزش آن به حدود ۲۴ میلیون دلار رسید.
او افزود: این محصولات به حدود ۴۰ کشور جهان صادر شدهاند. کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای مسلمان از مهمترین مقاصد صادراتی گلاب و فرآوردههای گل محمدی هستند. همچنین کشورهای اروپایی از جمله آلمان، هلند و فرانسه و نیز کشورهایی مانند روسیه و عراق از مشتریان اصلی سایر گیاهان دارویی استان به شمار میروند.
چالشهای صنعت گیاهان دارویی اصفهان
رئیسزاده در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر شرایط اقتصادی بر تولید گیاهان دارویی گفت: در حال حاضر تولید ادامه دارد اما افزایش قیمت نهادههای کشاورزی از جمله کود، بذر، سموم و هزینههای کارگری، فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
او افزود: افزایش هزینههای تولید یکی از مهمترین دغدغههای فعالان این حوزه است و نیازمند حمایتهای هدفمند برای حفظ انگیزه کشاورزان است.
گیاهان دارویی؛ راهکار سازگاری با کمآبی در اصفهان
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی اصفهان تأکید کرد: در برنامههای توسعهای کشور از جمله برنامه هفتم توسعه، بر گسترش کشت گیاهان دارویی به عنوان یکی از محورهای اصلاح الگوی کشت تأکید شده است.
او گفت: بسیاری از گیاهان دارویی نسبت به محصولات سنتی نیاز آبی کمتری دارند و در عین حال ارزش افزوده بالاتری ایجاد میکنند. به همین دلیل توسعه این کشتها بهویژه در استانهای کمآب مانند اصفهان مورد حمایت قرار گرفته است.
رئیسزاده خاطرنشان کرد: سیاست جهاد کشاورزی افزایش سطح زیر کشت گیاهان دارویی متناسب با اقلیم هر منطقه و توسعه زنجیره ارزش این محصولات است تا علاوه بر حفظ منابع آب، درآمد کشاورزان نیز افزایش یابد.
مهمترین شهرستانهای تولیدکننده گیاهان دارویی در اصفهان
به گفته او، شهرستانهای کاشان، فریدونشهر، بویینمیاندشت، خور و بیابانک و نجفآباد از مهمترین مراکز تولید گیاهان دارویی در استان به شمار میروند و هر منطقه متناسب با شرایط آب و هوایی خود در تولید گونههای خاصی از این محصولات نقشآفرینی میکند.
خودکفایی نسبی؛ اما همچنان نیازمند واردات برخی اقلام
با وجود جایگاه ممتاز اصفهان در تولید گیاهان دارویی، به گفته مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان، کشور هنوز در برخی اقلام به واردات وابسته است.
رئیسزاده در این باره میگوید: بسیاری از گیاهان دارویی مورد نیاز کشور در داخل تولید میشوند، اما برخی گونهها و بهویژه تعدادی از ادویهها به دلیل شرایط اقلیمی خاص، امکان تولید اقتصادی در ایران را ندارند و ناچار از خارج کشور تأمین میشوند.
او افزود: بخشی از این محصولات از کشورهایی مانند هند و پاکستان وارد میشود؛ کشورهایی که به دلیل تنوع اقلیمی و سابقه طولانی در تولید ادویه و گیاهان دارویی، از تأمینکنندگان اصلی این محصولات در بازارهای جهانی به شمار میروند.
جمعبندی: آینده صنعت گیاهان دارویی در اصفهان
امروز گیاهان دارویی برای اصفهان تنها یک محصول کشاورزی نیستند؛ بلکه صنعتی رو به رشد، ارزآور و سازگار با شرایط اقلیمی استان محسوب میشوند؛ ظرفیتی که میتواند در سالهای آینده سهم بیشتری در اقتصاد کشاورزی و صادرات غیرنفتی کشور ایفا کند.
