چالشهای اصلی بازار مواد اولیه پتروشیمی در یک نگاه
در چنین شرایطی، رقابت شدید در بورس کالا و محدودیت دسترسی به برخی گریدهای پرمصرف، فشار مضاعفی بر کارخانهها وارد کرده و نگرانیها درباره تداوم تولید در ماههای آینده را افزایش داده است.
| چالش اصلی | توضیح |
|---|---|
| کاهش شدید عرضه | از ۱۲۰ هزار تن به ۱۶ هزار تن در هفته (کاهش ۹۰٪) |
| افزایش قیمت جهانی | از ۸۰ سنت به حدود ۱ دلار به ازای هر کیلوگرم |
| رقابت افسارگسیخته در بورس | تا ۳۰۰ درصد بالاتر از قیمت پایه |
| محدودیت در گریدهای خاص | عرضه PVC از ۹ هزار تن به ۳۰۰-۴۰۰ تن |
| کاهش سرمایه در گردش کارخانهها | توان خرید از ۱۰۰۰ تن به ۳۰۰ تن |
علل گرانی و نوسانات بازار مواد اولیه پتروشیمی
نایبرئیس انجمن پلیمر استان اصفهان با اشاره به وضعیت بازار مواد اولیه پتروشیمی در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد:
«بازارهای پرچالشی برای مواد اولیه شکل گرفته است؛ موادی مانند پلیاتیلن که در تولید بطری آب معدنی، وسایل تزریقی مانند سرم، ظروف فرنی، محصولات نساجی و قطعات خودرو کاربرد دارد، در ماههای اخیر با افزایش قیمت و محدودیت عرضه روبهرو شده است.»
مهرداد شاطریان افزود: گرانی مواد اولیه پتروشیمی تا حد زیادی تابع نرخ تورم عمومی کشور بوده و همزمان با افزایش سطح عمومی قیمت کالاها، این محصولات نیز گران شدهاند. او خاطرنشان کرد: در برخی مقاطع، جهشهای قیمتی نیز رخ داده که منشأ آن نارساییها و مشکلات موجود در نحوه تخصیص سهمیهها و عرضههای داخلی بوده است.
ساختار توزیع و سهمیهبندی؛ ریشه اصلی مشکلات
نایبرئیس انجمن پلیمر استان اصفهان ادامه داد:
«اشکال اصلی به ساختار توزیع بازمیگردد؛ ساختاری که بهصورت دولتی و دستوری برای سهمیهبندی ایجاد شده است. در این سازوکار، سهمیه به واحدهای مختلف تخصیص داده میشود، اما واحدی که سهمیه کمتری دارد، برای تأمین تولید خود ناچار میشود از واحد دیگر خرید کند و همین موضوع زمینه سوءاستفاده را فراهم میکند؛ بهگونهای که برخی فروشندگان قیمت را بالاتر میبرند و در نتیجه یک بازار ثانویه شکل میگیرد.»
او تأکید کرد: در چنین شرایطی، دسترسی عادی و طبیعی تولیدکنندگان به مواد اولیه از بین رفته و تولیدکنندگان کشور از مسیر طبیعی تأمین مواد اولیه خارج شدهاند.
تأثیر جنگ بر صنایع پتروشیمی | کاهش ۹۰ درصدی عرضه
شاطریان با اشاره به آغاز جنگ در اسفندماه گفت:
«با شروع این جنگ، برخی واحدهای اقتصادی کشور که جزو اهداف محسوب میشدند مورد تعرض قرار گرفتند و متأسفانه به صنایع پتروشیمی کشور، هم بهصورت مستقیم به خود واحدها و هم بهصورت غیرمستقیم به یوتیلیتیها و بخشهایی که خوراک، انرژی و برق آنها را تأمین میکردند، آسیب وارد شد. در نتیجه، چرخه تولید عملاً مختل شد.»
او افزود:
«در اسفندماه عرضه هفتگی مواد اولیه حدود ۱۲۰ هزار تن بود، اما این رقم در فروردینماه به حدود ۱۶ تا ۱۸ هزار تن رسید؛ یعنی حدود ۹۰ درصد کاهش عرضه رخ داد.»
افزایش قیمت جهانی نفت و اثر آن بر بازار داخلی
شاطریان خاطرنشان کرد:
«از سوی دیگر، افزایش قیمت نفت و تنشهایی که در بازار جهانی نفت ایجاد شد، سبب شد قیمت پایه مواد پلیمری در سطح جهانی نیز افزایش یابد؛ بهگونهای که کالایی که پیشتر با قیمت حدود ۸۰ سنت برای هر کیلوگرم عرضه میشد، اکنون به حدود یک دلار رسیده است.»
او گفت: در نتیجه، هم افزایش قیمت جهانی و هم افزایش قیمت داخلی ناشی از اختلال در مکانیزم عرضه، بر بازار اثر گذاشته است.
رقابت ۳۰۰ درصدی در بورس کالا | قیمتهای نجومی برای مواد اولیه
این فعال صنعتی با اشاره به معاملات اخیر در بورس کالا گفت:
«در یکی از عرضهها، رقابت به حدود ۳۰۰ درصد رسید و کالایی که قیمت پایه آن حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ هزار تومان بود، تا ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان نیز معامله شد. این افزایش بهطور مستقیم بر قیمت تمامشده محصولات که با این مواد اولیه تولید میشوند اثر میگذارد.»
بحران در بازار PVC | کاهش عرضه از ۹ هزار تن به ۳۰۰ تن
شاطریان درباره برخی گریدهای دیگر، از جمله PVC، نیز گفت:
«برخی پتروشیمیهای مرتبط با این محصول آسیب دیدهاند و در نتیجه محدودیت عرضه ایجاد شده است. عرضه هفتگی PVC از ۹ هزار تن به حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ تن کاهش یافته و این رقم نشان میدهد که عرضه در این بخش بسیار ناچیز شده است.»
او افزود: در حوزههایی که مصرف PVC دارند، افزایش قیمتهای قابلتوجهی رخ داده و این روند همچنان ادامه دارد.
کاهش سرمایه در گردش؛ مهمترین آسیب به کارخانهها
نایبرئیس انجمن پلیمر استان اصفهان با اشاره به اثر این شرایط بر حاشیه سود کارخانهها گفت:
«کارخانهها اکنون بیشترین آسیب را از کاهش سرمایه در گردش میبینند. اگر یک کارخانه پیش از عید با منابع خود امکان خرید هزار تن مواد اولیه را داشت، اکنون همان منابع تنها برای خرید ۳۰۰ تن کافی است. بنابراین از نظر نقدینگی وضعیت بهمراتب دشوارتر شده است.»
فعالیت زیر نقطه سر به سر؛ زنگ خطر برای صنایع پاییندستی
شاطریان تصریح کرد:
«نقطه سر به سر در صنعت لوله پلیاتیلن حدود ۴۵ درصد ظرفیت است، اما وقتی یک واحد با ۲۰ تا ۳۰ درصد ظرفیت فعالیت میکند، عملاً ۱۵ درصد زیر نقطه سر به سر قرار میگیرد و حتی در بهترین شرایط نیز با زیان مواجه میشود.»
او خاطرنشان کرد: این واحدها منبع دیگری برای تأمین ندارند و طبیعی است که این وضعیت بر قیمت تمامشده اثر بگذارد، قیمت فروش را بالا ببرد و فشار بیشتری به کارخانه وارد کند.
وضعیت پلیاتیلن در مقابل پلیپروپیلن
این فعال صنعتی با اشاره به وضعیت پلیاتیلن اظهار کرد:
«در حوزه پلیاتیلن، وضعیت کشور بهتر است و ظرفیتهای خوبی همچنان وجود دارد و تأمین بهصورت نسبی انجام میشود، اما در حوزه پلیپروپیلن محدودیت وجود دارد.»
تلاش برای بازگشت به روال عادی | وضعیت اردیبهشت ماه
شاطریان ادامه داد:
«خوشبختانه با تمهیداتی که اتخاذ شد و برنامههای جایگزینی که از سوی وزارت نفت، شرکتهای پتروشیمی، شرکت بورس و سازمان صمت در نظر گرفته شد، ظرفیت عرضه در اردیبهشتماه به حدود ۷۵ هزار تن رسید. با این حال، هنوز حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار تن اختلاف با وضعیت مطلوب وجود دارد.»
او ابراز امیدواری کرد که هرچه جلوتر میرویم، وضعیت به سمت عادی شدن حرکت کند.
حق مسکن کارگران ۱۴۰۵ مصوبه شورای عالی کار ۱۴۰۵ دستمزد کارگران سال ۱۴۰۵
